Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Cà Mau – Kết nối trí thức, khoa học và đổi mới sáng tạo

LIÊN HIỆP CÁC HỘI KHOA HỌC VÀ KỸ THUẬT TỈNH CÀ MAU – NGUỒN LỰC TRI THỨC TRONG HỆ SINH THÁI KHỞI NGHIỆP ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đang được Cà Mau xác định là một trong những động lực quan trọng cho giai đoạn phát triển mới. Kế hoạch năm 2026 của tỉnh đặt trọng tâm vào phát triển hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, nâng cao năng lực nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm, thúc đẩy thương mại hóa sản phẩm công nghệ, đồng thời đưa khoa học và công nghệ tham gia sâu hơn vào các lĩnh vực có lợi thế như nông nghiệp, thủy sản, kinh tế biển và phát triển bền vững.

Trong cấu trúc đó, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh Cà Mau giữ một vị trí riêng từ chính chức năng tập hợp đội ngũ trí thức, chuyên gia; tư vấn, phản biện; phổ biến kiến thức; thúc đẩy sáng tạo kỹ thuật và kết nối khoa học với thực tiễn.

Từ ngày 1/7/2025, tổ chức mới đi vào hoạt động trên cơ sở hợp nhất Liên hiệp Hội của Cà Mau và Bạc Liêu trước đây. Mạng lưới hiện gồm 27 tổ chức hội thành viên và hội viên liên kết, với hơn 33.000 hội viên hoạt động trên nhiều lĩnh vực khoa học, kỹ thuật và chuyên môn. Quy mô này tạo nên một nguồn lực tri thức đáng kể trong bối cảnh các bài toán phát triển của tỉnh ngày càng đòi hỏi cách tiếp cận liên ngành.

NGUỒN CHUYÊN GIA CHO NHỮNG BÀI TOÁN ĐỔI MỚI SÁNG TẠO

Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo tại Cà Mau có đặc điểm gắn khá chặt với những ngành kinh tế chủ lực của địa phương. Nhiều dự án xuất phát từ thủy sản, nông nghiệp, môi trường, kinh tế biển, chế biến tài nguyên bản địa hoặc các giải pháp kỹ thuật phục vụ sản xuất.

Với những dự án này, chất lượng của mô hình kinh doanh chỉ là một phần. Khả năng phát triển còn phụ thuộc vào cơ sở khoa học, độ hoàn thiện của công nghệ, điều kiện áp dụng, tác động môi trường, tiêu chuẩn kỹ thuật và khả năng vận hành trong thực tế.

Đây là khu vực mà nguồn lực chuyên môn của Liên hiệp Hội có thể tham gia trực tiếp.

Thông qua các hội thành viên và đội ngũ chuyên gia nhiều lĩnh vực, Liên hiệp Hội có nền tảng để kết nối dự án với chuyên môn phù hợp, hỗ trợ phản biện giải pháp, bổ sung góc nhìn khoa học và nhận diện những vấn đề cần tiếp tục nghiên cứu trước khi đưa vào ứng dụng.

Năng lực này được hình thành từ hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội vốn là một trong những nhiệm vụ chuyên môn của hệ thống Liên hiệp Hội. Trong giai đoạn trước, hai tổ chức tiền thân đã thực hiện 29 nhiệm vụ tư vấn, phản biện và giám định đối với các chương trình, đề án và dự án liên quan đến nhiều lĩnh vực phát triển của địa phương. Nhiệm kỳ 2026–2031 tiếp tục đặt mục tiêu nâng cao chất lượng phản biện và thực hiện ít nhất 20 nhiệm vụ tư vấn, phản biện xã hội.

Khi được kết nối đúng với các chương trình hỗ trợ khởi nghiệp, năng lực phản biện này có thể bổ sung một lớp chuyên môn cần thiết cho quá trình lựa chọn và hoàn thiện các dự án đổi mới sáng tạo.

TỪ SÁNG KIẾN KỸ THUẬT ĐẾN NGUỒN DỰ ÁN MỚI

Một nguồn lực khác của Liên hiệp Hội đến từ hệ thống các hoạt động sáng tạo khoa học – kỹ thuật được duy trì nhiều năm.

Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật và Cuộc thi Sáng tạo Thanh thiếu niên, Nhi đồng đã tạo ra một lượng lớn giải pháp và mô hình xuất phát từ trường học, cơ sở nghiên cứu, đơn vị kỹ thuật và thực tiễn lao động, sản xuất. Đây là nguồn sáng kiến có đặc điểm khác với dòng dự án khởi nghiệp truyền thống: nhiều giải pháp bắt đầu từ một vấn đề kỹ thuật cụ thể trước khi được nhìn nhận dưới góc độ sản phẩm hoặc mô hình kinh doanh.

Nếu được phân loại và kết nối tiếp, một phần trong số đó có thể trở thành đầu vào cho các chương trình đổi mới sáng tạo của tỉnh. Giải pháp phù hợp với một doanh nghiệp có thể đi theo hướng chuyển giao; công nghệ có khả năng phát triển độc lập có thể tiếp tục được thử nghiệm; sáng kiến của học sinh, sinh viên có thể được đưa vào quá trình cố vấn và phát triển dự án.

Điều này cũng giúp mở rộng nguồn dự án của hệ sinh thái. Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo không nhất thiết phải bắt đầu từ một ý tưởng kinh doanh. Nhiều doanh nghiệp công nghệ được hình thành từ một giải pháp kỹ thuật đủ tốt, một kết quả nghiên cứu có khả năng ứng dụng hoặc một vấn đề thực tế được giải quyết theo cách mới.

Sự tham gia của Liên hiệp Hội trong INNOBE 2026 cho thấy mối nối này đã bắt đầu xuất hiện trong thực tế. Văn bản do Liên hiệp Hội ban hành tháng 3/2026 không chỉ triển khai thông tin cuộc thi đến các trường đại học, cơ sở giáo dục nghề nghiệp và THPT trên địa bàn mà còn nêu nội dung tiếp nhận, hỗ trợ và tư vấn củng cố hồ sơ cho học sinh, sinh viên trước khi tham dự.

TỪ NGHIÊN CỨU ĐẾN ỨNG DỤNG

Một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo có chiều sâu cần duy trì được dòng lưu chuyển giữa vấn đề thực tế, nghiên cứu, giải pháp và thị trường.

Liên hiệp Hội có khả năng tham gia ở đoạn kết nối giữa tri thức và ứng dụng thông qua mạng lưới chuyên gia, hoạt động phổ biến kiến thức, hội thảo khoa học và các chương trình thúc đẩy ứng dụng tiến bộ kỹ thuật.

Đối với Cà Mau, hướng này có tính thực tiễn cao. Năm 2026, tỉnh tiếp tục tập trung vào các chương trình đổi mới sáng tạo, phát triển sản phẩm chủ lực, ứng dụng khoa học và công nghệ nhằm giảm phát thải, bảo hộ và phát triển sản phẩm đặc thù, đồng thời tăng khả năng thương mại hóa các kết quả khoa học và công nghệ.

Nhu cầu từ doanh nghiệp và địa phương vì vậy có thể trở thành nguồn bài toán cho hệ thống chuyên gia và các cơ sở nghiên cứu. Ở chiều ngược lại, một kết quả nghiên cứu hoặc sáng kiến kỹ thuật cần được đưa đến đúng doanh nghiệp, hợp tác xã hoặc đơn vị có điều kiện thử nghiệm để đánh giá khả năng ứng dụng.

Khả năng kết nối hai chiều này phù hợp với chức năng và nguồn lực của Liên hiệp Hội, đồng thời tạo thêm một kênh để khoa học không dừng ở công bố hay giải thưởng.

MỐI NỐI VỚI TRƯỜNG ĐẠI HỌC VÀ NGUỒN TRÍ THỨC TRẺ

Các trường đại học, cao đẳng là nơi liên tục hình thành nguồn nhân lực, nghiên cứu, ý tưởng và dự án mới. Liên hiệp Hội lại có mạng lưới trí thức và chuyên gia đang hoạt động trong nhiều ngành nghề. Sự kết nối giữa hai nguồn lực này đã được hình thành qua nhiều chương trình hợp tác khoa học, sáng tạo kỹ thuật và hỗ trợ dự án.

Với Trường Đại học Bạc Liêu, nền tảng hợp tác trước đây bao gồm nghiên cứu khoa học, chuyển giao công nghệ, tư vấn – phản biện, trao đổi chuyên gia, Hội thi Sáng tạo Kỹ thuật và các hoạt động khoa học liên quan. Trong hệ sinh thái hiện nay, mối liên hệ này còn có thể mở rộng sang hỗ trợ đánh giá chuyên môn đối với dự án sinh viên, kết nối chuyên gia cố vấn và đưa các kết quả nghiên cứu có tiềm năng đến gần hơn với doanh nghiệp.

Điều này đặc biệt phù hợp với những lĩnh vực mà Nhà trường và địa phương cùng có thế mạnh như nông nghiệp, thủy sản, môi trường và các giải pháp phát triển dựa trên tài nguyên bản địa.

MỘT MẮT XÍCH CHUYÊN MÔN TRONG HỆ SINH THÁI CÀ MAU

Cấu trúc hỗ trợ khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Cà Mau đang dần rõ hơn về vai trò của từng nhóm thành phần. Sở Khoa học và Công nghệ thực hiện chức năng quản lý nhà nước, tham mưu chính sách và tổ chức các chương trình khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo của tỉnh. Các đơn vị chuyên trách về khởi nghiệp đảm nhiệm kết nối và hỗ trợ phát triển hệ sinh thái. Trường đại học, cao đẳng cung cấp nguồn nhân lực, nghiên cứu và dự án; doanh nghiệp đưa vào bài toán thực tế và thị trường; nhà đầu tư cung cấp vốn cùng kinh nghiệm phát triển kinh doanh.

Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật có vị trí phù hợp ở lớp tri thức và chuyên môn của cấu trúc này.

Nguồn lực của Liên hiệp Hội có thể được sử dụng để tìm kiếm chuyên gia, phản biện khoa học, đánh giá sâu hơn các sáng kiến kỹ thuật, hỗ trợ kết nối kết quả nghiên cứu và bổ sung tri thức chuyên ngành cho những dự án đang được ươm tạo.

Ở chiều ngược lại, những vấn đề phát sinh từ startup, doanh nghiệp và địa phương cũng có thể được đưa trở lại mạng lưới hội chuyên ngành, nhà khoa học và trường đại học để tiếp tục nghiên cứu.

Khi dòng trao đổi này được duy trì thường xuyên, hệ sinh thái không chỉ tạo ra nhiều ý tưởng hơn mà còn nâng được chất lượng của các giải pháp trước khi đưa ra thực tế.

TỪ MẠNG LƯỚI HỘI VIÊN ĐẾN MẠNG LƯỚI TRI THỨC

Một trong những định hướng quan trọng của Liên hiệp Hội nhiệm kỳ 2026–2031 là đẩy mạnh chuyển đổi số và ứng dụng công nghệ trong hoạt động.

Với mạng lưới hơn 33.000 hội viên, chuyển đổi số có ý nghĩa lớn hơn việc số hóa quy trình hành chính. Dữ liệu về chuyên gia, lĩnh vực chuyên môn, công trình nghiên cứu, sáng kiến kỹ thuật và kinh nghiệm thực tế nếu được chuẩn hóa sẽ giúp việc huy động nguồn lực khoa học nhanh và chính xác hơn.

Đối với hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, một mạng lưới chuyên gia có khả năng tìm kiếm theo chuyên môn có thể giải quyết một nhu cầu rất thực tế: kết nối đúng dự án với đúng người vào đúng giai đoạn phát triển. Đây cũng là hướng phù hợp với chủ trương chung của tỉnh về phát triển dữ liệu, năng lực nghiên cứu và hệ sinh thái đổi mới sáng tạo trong năm 2026.

PHÁT HUY ĐÚNG THẾ MẠNH TRONG GIAI ĐOẠN MỚI

Trong hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo của Cà Mau, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật tỉnh có lợi thế từ mạng lưới trí thức đa ngành, năng lực tư vấn – phản biện, các hoạt động sáng tạo kỹ thuật và khả năng kết nối tri thức khoa học với thực tiễn. Đây là nguồn lực có ý nghĩa đối với những dự án phát triển từ các lĩnh vực thế mạnh của địa phương như thủy sản, nông nghiệp, kinh tế biển, môi trường và tài nguyên bản địa, nơi chất lượng chuyên môn và khả năng ứng dụng là những yếu tố quan trọng trong quá trình phát triển giải pháp.

Trong giai đoạn tới, việc tăng cường kết nối giữa Liên hiệp Hội với các đơn vị hỗ trợ đổi mới sáng tạo, trường đại học, doanh nghiệp và cộng đồng dự án sẽ mở rộng khả năng huy động chuyên gia, phản biện giải pháp và hỗ trợ các sáng kiến có tiềm năng. Những kết quả nghiên cứu, giải pháp kỹ thuật và ý tưởng phù hợp có thể được tiếp tục hoàn thiện, thử nghiệm, chuyển giao hoặc phát triển theo hướng thương mại hóa.

Với nền tảng đó, Liên hiệp Hội có thể tiếp tục phát huy vai trò kết nối tri thức trong hệ sinh thái, đưa nguồn lực chuyên gia đến gần hơn với những bài toán thực tế của địa phương, đồng thời tạo thêm điều kiện để các nghiên cứu, sáng kiến và giải pháp đổi mới sáng tạo được củng cố về cơ sở khoa học, khả năng ứng dụng và cơ hội tiếp cận thị trường.