Nghị quyết57, Nghị quyết 71: Động lực mới cho sự phát triển về chất của khởi nghiệp HSSV tại TP HCM

Từ Nghị quyết 57, Nghị quyết 71: Khởi nghiệp học sinh, sinh viên TP.HCM chuyển động mạnh từ nhà trường đến thị trường

Hoạt động khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo của học sinh, sinh viên tại TP.HCM đang diễn ra ngày càng sôi động. Không chỉ nhiều hơn về số lượng cuộc thi, các chương trình hỗ trợ đã bắt đầu đi sâu hơn vào quá trình phát triển dự án: từ hình thành ý tưởng, cố vấn, ươm tạo đến phát triển sản phẩm, kiểm chứng thị trường, tiếp cận vốn mồi và kết nối doanh nghiệp.

Chuyển động này diễn ra trong bối cảnh khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo được đặt ở vị trí ngày càng quan trọng trong chiến lược phát triển quốc gia. Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là những động lực phát triển quan trọng; Nghị quyết 71-NQ/TW tiếp tục đặt ra yêu cầu gắn giáo dục đại học với nghiên cứu, đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp và thực tiễn phát triển kinh tế - xã hội.

Riêng với học sinh, sinh viên, Chương trình hỗ trợ khởi nghiệp giai đoạn 2026–2035 được phê duyệt đầu năm nay tiếp tục mở rộng định hướng từ giáo dục tinh thần khởi nghiệp sang xây dựng hệ sinh thái hỗ trợ, ươm tạo, vốn mồi và đưa dự án có tiềm năng đến gần hơn với thị trường. (Nguồn: Chính phủ, Bộ GD&ĐT, 2026)

Hoạt động khởi nghiệp đang mở rộng cả trong và ngoài nhà trường

TP.HCM hiện có một nền tảng thuận lợi cho sự phát triển này với hệ thống trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, vườn ươm, trung tâm đổi mới sáng tạo và cộng đồng đầu tư khá tập trung. Theo StartupBlink 2026, TP.HCM tăng 12 bậc lên vị trí 98 thế giới, lần đầu gia nhập Top 100 hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu. (Nguồn: Sở KH&CN TP.HCM/StartupBlink, 2026)

Trong các trường đại học, khởi nghiệp ngày càng được triển khai theo một hành trình dài hơn thay vì chỉ dừng ở một cuộc thi.

Năm 2026, Ngày hội Khởi nghiệp của Trường Đại học Nguyễn Tất Thành ghi nhận hơn 249 dự án sinh viên, trong đó 23 dự án được lựa chọn để tiếp tục ươm tạo nâng cao. Tại Trường Đại học Công Thương TP.HCM, HUIT Startup sau nhiều mùa tổ chức đã mở rộng thành sân chơi cấp Thành phố, thu hút học sinh, sinh viên từ nhiều cơ sở giáo dục và bổ sung các hoạt động kiểm chứng thị trường, cố vấn, sở hữu trí tuệ, kết nối đầu tư và ươm tạo. (Nguồn: NTTU; HUIT, 2026)

Bên ngoài nhà trường, học sinh, sinh viên cũng có thêm cơ hội tham gia những chương trình chuyên ngành. Cuộc thi Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo trong lĩnh vực nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao của TP.HCM dành không gian riêng cho sinh viên, đồng thời kết nối các dự án với đào tạo, cố vấn, đầu tư và hệ thống ươm tạo của Trung tâm Ươm tạo Doanh nghiệp Nông nghiệp Công nghệ cao – AHBI. (Nguồn: Sở KH&CN TP.HCM, 2026)

Sự đa dạng này tạo ra một nguồn dự án lớn hơn và, quan trọng hơn, bắt đầu hình thành những lộ trình tiếp nối sau cuộc thi.

Khi dự án sinh viên bắt đầu bước vào tiền ươm tạo

Một tín hiệu đáng chú ý là các chính sách hỗ trợ đổi mới sáng tạo của TP.HCM đã bắt đầu đi tới những dự án được hình thành trong trường đại học.

Theo Nghị quyết 20/2023/NQ-HĐND của TP.HCM, dự án đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo có thể được hỗ trợ theo các giai đoạn tiền ươm tạo, ươm tạo và tăng tốc. Riêng giai đoạn tiền ươm tạo, mức hỗ trợ là 40 triệu đồng/dự án. Tại Trường Đại học Công Thương TP.HCM, 5 dự án đã được triển khai tiền ươm tạo theo cơ chế này. Một dự án của sinh viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành cũng được tiếp cận gói hỗ trợ tiền ươm tạo 40 triệu đồng. (Nguồn: HUIT; NIIC – NTTU).

Số lượng dự án nhận được gói hỗ trợ tuy chưa nhiều so với hàng trăm ý tưởng xuất hiện qua các sân chơi khởi nghiệp. Nhưng giá trị của thông tin này nằm ở chỗ khác: dự án sinh viên đã bắt đầu có thêm một bước phát triển giữa cuộc thi và thị trường. Ở giai đoạn rất sớm, 40 triệu đồng chưa phải một khoản vốn lớn. Nhưng nếu được sử dụng đúng mục tiêu, đây có thể là nguồn lực để nhóm dự án hoàn thiện nguyên mẫu, thử nghiệm kỹ thuật, khảo sát khách hàng, kiểm chứng nhu cầu hoặc xử lý những vấn đề ban đầu về sở hữu trí tuệ và mô hình kinh doanh.
Ngoài ra nhiều dụ án còn nhận được các nguồn tài trợ ươm tạo từ nhà trường và cộng đồng doanh nhân, doanh nghiệp, nhà đầu tư giai đoạn sớm. Không chỉ tài chính mà còn là sự hỗ trợ về nguồn lực, tri thức, dịch vụ trực tiếp... đây được coi như những nguồn đầu tư ban đầu quan trọng làm nền tảng ban đầu cho sự trưởng thành của các ý tưởng khởi nghiệp sinh viên. 

Một dự án sau đó có thể chưa trở thành doanh nghiệp ngay. Nhưng nếu đã tạo được sản phẩm mẫu, có dữ liệu thử nghiệm hoặc có khách hàng đầu tiên, chất lượng của dự án đã khác đáng kể so với một ý tưởng chỉ mới tồn tại trên hồ sơ dự thi. Đó cũng là vai trò quan trọng của tiền ươm tạo: giúp dự án tạo thêm bằng chứng trước khi bước sang những nguồn lực lớn hơn.

Đại học khởi nghiệp cần nhiều hơn những cuộc thi

Sự phát triển của khởi nghiệp sinh viên cũng đang đặt ra một câu hỏi rộng hơn đối với các trường đại học: làm thế nào kết nối hoạt động này với nghiên cứu khoa học và năng lực đổi mới sáng tạo vốn có của nhà trường?

Mỗi năm, các trường đại học tạo ra một lượng lớn đề tài nghiên cứu, giải pháp kỹ thuật, công nghệ và sản phẩm sáng tạo của giảng viên, sinh viên. Một phần trong số đó có khả năng giải quyết những nhu cầu cụ thể của doanh nghiệp và xã hội nhưng để đi từ kết quả nghiên cứu tới thị trường còn cần nhiều bước.

Một công nghệ phải được kiểm chứng. Sản phẩm phải được phát triển. Quyền sở hữu trí tuệ cần được xác định. Nhu cầu khách hàng phải được thử nghiệm. Và cuối cùng phải lựa chọn được một phương thức đưa kết quả nghiên cứu vào thực tế. 

Khởi nghiệp chỉ là một trong những con đường đó. Một kết quả nghiên cứu có thể được chuyển giao cho doanh nghiệp, cấp quyền khai thác, hợp tác phát triển hoặc hình thành startup, spin-off khi điều kiện phù hợp. Đây cũng là nội hàm quan trọng của định hướng đại học khởi nghiệp: không phải biến sinh viên thành doanh nhân hàng loạt, mà tạo một môi trường trong đó đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và thị trường có khả năng kết nối với nhau.

Khi một đề tài nghiên cứu có thể tiếp tục thành prototype; prototype được kiểm chứng; dự án được ươm tạo; doanh nghiệp tham gia thử nghiệm và nguồn vốn xuất hiện ở thời điểm phù hợp, tri thức trong trường đại học có thêm cơ hội chuyển thành giá trị kinh tế và xã hội.

Thước đo tiếp theo sẽ là khả năng đi tiếp của dự án

Số lượng cuộc thi, dự án và sinh viên tham gia vẫn là những chỉ dấu quan trọng về độ rộng của phong trào. Nhưng khi hệ sinh thái bắt đầu trưởng thành, chất lượng đầu ra cần được nhìn bằng những chỉ số khác.

Bao nhiêu dự án còn hoạt động sau sáu tháng hoặc một năm? Bao nhiêu dự án hoàn thiện được sản phẩm mẫu? Bao nhiêu nhóm có người dùng thử, pilot hoặc khách hàng đầu tiên? Bao nhiêu kết quả nghiên cứu được chuyển giao hay thương mại hóa? Bao nhiêu dự án đi tiếp được từ tiền ươm tạo sang ươm tạo, tăng tốc và tiếp cận vốn?

Những dữ liệu này mới cho thấy khả năng chuyển đổi từ ý tưởng sang giá trị thực.

Với TP.HCM, nền tảng của quá trình đó đang dần rõ hơn: nguồn dự án đến từ nhà trường ngày càng rộng; các chương trình ngoài trường tạo thêm không gian thử nghiệm; hệ thống vườn ươm và chuyên gia được kết nối; chính sách hỗ trợ đã bắt đầu đi tới những dự án cụ thể.

Trong tinh thần của Nghị quyết 57 và Nghị quyết 71, bước phát triển tiếp theo của khởi nghiệp học sinh, sinh viên vì vậy không chỉ là tạo ra thêm nhiều ý tưởng. Quan trọng hơn là tạo được một môi trường đủ tốt để những ý tưởng có giá trị được kiểm chứng, những kết quả nghiên cứu có tiềm năng được ứng dụng và những dự án tốt có cơ hội bước từ nhà trường ra thị trường.

Tại TP.HCM, các công cụ hỗ trợ đã có như Nghị quyết 20/2023/NQ-HĐND tạo thêm điều kiện để những định hướng này được nối với dự án cụ thể.