VSIC 2026: Khi khởi nghiệp xã hội trở thành năng lực kiến tạo trong một Việt Nam tự cường

Thử thách Sáng tạo Xã hội Việt Nam – Vietnam Social Innovation Challenge (VSIC) 2026 trở lại trong một thời điểm có nhiều ý nghĩa đối với hệ sinh thái khởi nghiệp Việt Nam. Khi đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, phát triển kinh tế tư nhân và tăng trưởng bền vững ngày càng trở thành những động lực quan trọng của nền kinh tế, câu chuyện khởi nghiệp của người trẻ cũng đang dịch chuyển từ việc hình thành một ý tưởng mới sang năng lực phát hiện vấn đề, tạo ra giải pháp có giá trị và phát triển giải pháp đó thành một mô hình có khả năng vận hành trong thực tiễn.

Trong những năm gần đây, môi trường phát triển của Việt Nam đang có sự chuyển động mạnh mẽ. Nghị quyết 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là một trong những động lực quan trọng hàng đầu cho giai đoạn phát triển mới, trong đó người dân và doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm của quá trình đổi mới. Nghị quyết 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân tiếp tục mở rộng không gian cho doanh nghiệp, khởi nghiệp sáng tạo, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số và các mô hình kinh doanh mới tham gia sâu hơn vào quá trình tạo ra giá trị cho nền kinh tế. Những định hướng này cho thấy đổi mới sáng tạo đang ngày càng gắn chặt với năng lực giải quyết những bài toán cụ thể của thị trường và xã hội, thay vì chỉ được nhìn nhận như một hoạt động nghiên cứu hay một phong trào sáng tạo đơn lẻ.

Trong bối cảnh đó, khởi nghiệp xã hội có một vị trí đáng chú ý bởi mô hình này đặt hai yêu cầu cùng tồn tại trong một cấu trúc kinh doanh: tạo ra giá trị kinh tế và tạo ra tác động tích cực đối với xã hội hoặc môi trường. Báo cáo của UNDP công bố năm 2025 về các doanh nghiệp tạo tác động xã hội tại Việt Nam cũng nhấn mạnh vai trò của nhóm doanh nghiệp này trong bối cảnh Việt Nam tiếp tục tăng trưởng nhanh nhưng đồng thời phải xử lý nhiều thách thức mới về xã hội và môi trường. Với người trẻ, đây là một không gian khởi nghiệp đặc biệt bởi điểm xuất phát của doanh nghiệp có thể đến từ chính những vấn đề rất gần với cuộc sống: giáo dục, y tế, môi trường, tiêu dùng bền vững, bình đẳng xã hội, chất lượng sống hay cách thức sử dụng hiệu quả hơn các nguồn lực đang có.

VSIC được hình thành từ năm 2012 và phát triển thành một sân chơi khởi nghiệp xã hội dành cho người trẻ trên phạm vi toàn quốc. Mùa 2026 với chủ đề “Đột phá khởi nghiệp xã hội kiến tạo chương mới cho một Việt Nam tự cường”, đồng thời tiếp tục đặt trọng tâm vào việc tìm kiếm và hỗ trợ những sáng kiến có khả năng giải quyết các vấn đề xã hội thông qua mô hình kinh doanh bền vững. Hành trình của VSIC được thiết kế với các hoạt động đào tạo chuyên sâu, cố vấn, tư vấn dự án, phát triển sản phẩm, pitching và kết nối hệ sinh thái, qua đó hỗ trợ đội thi từng bước hoàn thiện từ ý tưởng ban đầu đến một mô hình có khả năng tiếp cận thực tế.

Giá trị đáng chú ý của VSIC nằm ở quá trình hình thành năng lực khởi nghiệp, thay vì chỉ tập trung vào kết quả của một cuộc thi. Một ý tưởng tạo tác động chỉ có thể phát triển bền vững khi người sáng lập hiểu rõ vấn đề mình đang giải quyết, xác định đúng nhóm đối tượng cần phục vụ, xây dựng được giải pháp phù hợp, kiểm chứng khả năng chấp nhận của thị trường và tổ chức được một mô hình vận hành có tính khả thi. Đây cũng là những năng lực ngày càng quan trọng đối với thế hệ doanh nhân mới khi môi trường kinh doanh thay đổi nhanh hơn, công nghệ rút ngắn vòng đời sản phẩm và các yêu cầu về trách nhiệm xã hội, môi trường, minh bạch và hiệu quả sử dụng nguồn lực ngày càng trở thành một phần của năng lực cạnh tranh.

Một nghiên cứu toàn quốc về hệ sinh thái khởi nghiệp thanh niên Việt Nam do UNDP công bố năm 2025 cho thấy người trẻ Việt Nam có nguồn năng lượng sáng tạo lớn và đang được hỗ trợ bởi mạng lưới đổi mới sáng tạo cũng như sự tham gia ngày càng tích cực của các cơ sở giáo dục. Đồng thời, hệ sinh thái vẫn tồn tại những khoảng trống đáng kể về khả năng tiếp cận vốn, mạng lưới cố vấn và sự chênh lệch về nguồn lực giữa các khu vực. Hơn một nửa số doanh nhân trẻ được khảo sát cho biết gặp khó khăn khi tiếp cận tài chính; nghiên cứu cũng chỉ ra nhu cầu tăng cường mentoring, hỗ trợ phát triển năng lực và kết nối các doanh nghiệp trẻ với những nguồn lực phù hợp hơn.

Từ góc nhìn này, giá trị của VSIC nằm ở khả năng tạo ra một môi trường thử nghiệm sớm cho người trẻ. Các đội thi có cơ hội đưa ý tưởng vào một quá trình phản biện có cấu trúc, làm việc cùng chuyên gia và cố vấn, tiếp cận những góc nhìn về thị trường, mô hình kinh doanh, sản phẩm và khả năng tạo tác động. Việc hình thành thói quen kiểm chứng ngay từ giai đoạn đầu giúp người trẻ tiếp cận khởi nghiệp theo hướng thực chất hơn: hiểu vấn đề trước khi xây dựng giải pháp, sử dụng dữ liệu để củng cố giả định, phát triển sản phẩm dựa trên nhu cầu thực tế và chuẩn bị mô hình kinh doanh có khả năng duy trì sau khi chương trình kết thúc.

Đây cũng là một hướng tiếp cận phù hợp với xu hướng phát triển của hệ sinh thái khởi nghiệp hiện nay. Một startup có khả năng phát triển dài hạn cần nhiều hơn một phần trình bày hấp dẫn; doanh nghiệp phải chứng minh được giá trị của sản phẩm, nhu cầu thị trường, năng lực đội ngũ, mô hình tài chính, khả năng quản trị và con đường mở rộng. Đối với doanh nghiệp tạo tác động xã hội, yêu cầu này còn bao gồm khả năng xác định và đo lường những giá trị mà mô hình mang lại cho cộng đồng. Vì vậy, những chương trình đưa người trẻ tiếp cận sớm với mentor, chuyên gia, doanh nghiệp và các tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp có vai trò quan trọng trong việc rút ngắn khoảng cách giữa một sáng kiến và một dự án có khả năng vận hành.

Chủ đề “Việt Nam tự cường” của VSIC 2026 vì thế có thể được nhìn rộng hơn một thông điệp của mùa giải. Năng lực tự cường của một nền kinh tế được hình thành từ năng lực của con người, doanh nghiệp và cộng đồng trong việc nhận diện vấn đề, làm chủ tri thức, phát triển giải pháp và tạo ra giá trị từ chính những nguồn lực của mình. Khi một người trẻ có thể quan sát một vấn đề trong cộng đồng và phát triển từ đó một sản phẩm, một dịch vụ hay một mô hình kinh doanh hữu ích, đổi mới sáng tạo đã đi từ khái niệm thành năng lực thực hành. Khi những sáng kiến ấy tiếp tục được kiểm chứng, thương mại hóa và nhân rộng, tác động của khởi nghiệp có thể lan sang thị trường, việc làm, chất lượng sống và năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Với vai trò đồng hành cùng VSIC 2026, VSX – Vietnam Startup eXchange, và VSM - Cố Vấn Khởi Nghiệp Việt Nam cùng chung tay lan tỏa để chương trình tiếp cận nhiều hơn tới những người trẻ, góp phần tìm kiếm những sáng kiến, ý tưởng hay, tiềm năng... Với sự góp ý, phản biện từ các chuyên gia, doanh nghiệp, nhà đầu tư... để ý tưởng được hoàn thiện và khả thi hơn, đồng thời có cơ hội nhận được sự hỗ trợ từ các tổ chức hỗ trợ, kết nối thêm các nguồn lực có thể giúp dự án đi xa hơn. Việc đồng hành cùng VSIC cũng góp phần thúc đẩy các kết nối trong hệ sinh thái, nơi các chương trình phát hiện tài năng, các tổ chức đào tạo – ươm tạo, doanh nghiệp, chuyên gia và nền tảng hỗ trợ khởi nghiệp có thể cùng tham gia vào quá trình phát triển một thế hệ dự án mới.

VSIC 2026 triển khai hành trình qua các vòng Prima, Forge và Aegis cùng chuỗi hoạt động đào tạo, Consulting Day, pitching, networking và giới thiệu sản phẩm trước khi các đội xuất sắc tiến tới Chung kết toàn quốc dự kiến vào ngày 12/12/2026. Đằng sau cấu trúc của một cuộc thi là một quá trình sàng lọc và phát triển năng lực, nơi người trẻ được đặt trong môi trường đủ thực tế để nhìn lại ý tưởng của mình, đủ chuyên môn để tiếp tục hoàn thiện và đủ kết nối để mở rộng hành trình sau chương trình.

VSIC 2026 hiện đang tiếp nhận hồ sơ trên phạm vi toàn quốc, với thời hạn đăng ký dự thi đến 23h59 ngày 26/09/2026 theo thông tin mới nhất từ Ban Tổ chức. Trong một giai đoạn mà Việt Nam đang đặt đổi mới sáng tạo, doanh nghiệp và nguồn nhân lực trẻ vào vị trí ngày càng quan trọng của chiến lược phát triển, những chương trình như VSIC tạo thêm một không gian để người trẻ chuyển tư duy sáng tạo thành năng lực hành động, chuyển vấn đề xã hội thành cơ hội kiến tạo và từng bước hình thành những doanh nghiệp có khả năng tạo ra đồng thời giá trị kinh tế và giá trị cho cộng đồng.

Thử thách Sáng tạo Xã hội Việt Nam – Vietnam Social Innovation Challenge (VSIC) là cuộc thi khởi nghiệp xã hội dành cho người trẻ trên toàn quốc, được hình thành từ năm 2012 với mục tiêu khuyến khích các sáng kiến sử dụng mô hình kinh doanh để giải quyết những vấn đề của xã hội và tạo ra giá trị phát triển bền vững. Chương trình được tổ chức với sự đồng hành của Trường Đại học Ngoại thương (FTU) và mạng lưới các đơn vị sinh viên, tổ chức triển khai tại hai miền, trong đó có Enactus FTU Hanoi ở khu vực phía Bắc và Business Ideas Team – BIT FTU HCMC, cùng các đơn vị phối hợp tại khu vực phía Nam. Qua nhiều mùa tổ chức, VSIC từng bước phát triển thành một sân chơi có tính hệ thống, kết nối hoạt động đào tạo, cố vấn, phát triển dự án và tiếp cận hệ sinh thái khởi nghiệp, qua đó tạo môi trường để người trẻ hoàn thiện năng lực khởi nghiệp và đưa các sáng kiến tạo tác động xã hội tiến gần hơn tới thực tiễn.