VIETNAM STARTUP EXCHANGE | VSX.ASIA | TOGETHER TO SUCCESS
CHÀO MỪNG GIA NHẬP HỆ SINH THÁI KHỞI NGHIỆP VIỆT NAM
Từ ngày 21/08/2026, Nghị định 274/2026/NĐ-CP quy định chi tiết việc lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền công nhận là một trong các nhóm nhà đầu tư có thể được hưởng ưu đãi khi đánh giá hồ sơ dự thầu. Việc áp dụng phụ thuộc vào tư cách của nhà đầu tư, loại dự án, hồ sơ chứng minh và các điều kiện pháp luật liên quan; không phải mọi doanh nghiệp tự gọi là startup đều được hưởng ưu đãi.
Ngày 07/07/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 274/2026/NĐ-CP, quy định chi tiết Luật Đấu thầu về lựa chọn nhà đầu tư thực hiện dự án đầu tư kinh doanh. Nghị định có hiệu lực từ ngày 21/08/2026; Điều 74 có hiệu lực từ ngày ban hành.
Nghị định điều chỉnh dự án sử dụng đất thuộc trường hợp phải đấu thầu và một số dự án phải lựa chọn nhà đầu tư theo pháp luật chuyên ngành. Các lĩnh vực liên quan trực tiếp đến công nghệ và đổi mới sáng tạo gồm xử lý chất thải rắn sinh hoạt, cấp nước, điện lực, y tế, giáo dục, môi trường và một số dự án hạ tầng, dịch vụ khác (Điều 4).
Đây là hoạt động lựa chọn chủ thể bỏ vốn và chịu trách nhiệm thực hiện dự án. Hoạt động mua phần mềm, thiết bị hoặc dịch vụ cho cơ quan nhà nước thuộc cơ chế lựa chọn nhà thầu; dự án PPP thực hiện theo pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư. Doanh nghiệp cần phân biệt ba cơ chế này trước khi xác định mình là nhà đầu tư, thành viên liên danh hay chỉ là đối tác cung cấp công nghệ.
Khi có hiệu lực, Nghị định 274 thay thế Nghị định 23/2024/NĐ-CP, Nghị định 115/2024/NĐ-CP — trừ Điều 69 — và Nghị định 225/2025/NĐ-CP. Một số ưu đãi cho doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và nhà đầu tư nước ngoài chuyển giao công nghệ đã được bổ sung từ Nghị định 225/2025/NĐ-CP. Tầm quan trọng của Nghị định 274 nằm ở việc hợp nhất cơ chế lựa chọn nhà đầu tư và kết nối cơ chế này với hệ thống pháp luật mới về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, công nghệ cao và công nghệ chiến lược.
Điều 6 quy định bốn nhóm ưu đãi:
Ưu đãi 5% cho nhà đầu tư có giải pháp ứng dụng công nghệ tiên tiến, công nghệ cao, công nghệ thân thiện với môi trường hoặc kỹ thuật hiện có tốt nhất nhằm giảm ô nhiễm đối với dự án thuộc nhóm có nguy cơ tác động xấu đến môi trường mức độ cao;
Ưu đãi 2% cho nhà đầu tư cam kết chuyển giao công nghệ hoặc thực hiện hoạt động công nghệ cao đối với công nghệ, sản phẩm thuộc các danh mục được pháp luật xác định;
Ưu đãi 5% cho nhà đầu tư là doanh nghiệp khoa học và công nghệ; doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo được cơ quan có thẩm quyền công nhận; trung tâm đổi mới sáng tạo; cùng một số doanh nghiệp, tổ chức thuộc hệ thống công nghệ cao và công nghệ chiến lược;
Ưu đãi 2% cho nhà đầu tư nước ngoài cam kết chuyển giao công nghệ cho nhà đầu tư hoặc đối tác trong nước.
Mức ưu đãi được tính trên điểm tổng hợp của hồ sơ, không cộng thẳng vào thang điểm. Hồ sơ đạt 80 điểm và hưởng ưu đãi 5% sẽ có 84 điểm để so sánh, xếp hạng (khoản 3 Điều 6).
Ưu đãi chỉ được tính khi nhà đầu tư nộp đủ tài liệu chứng minh. Hồ sơ vẫn phải đạt tối thiểu 70% tổng số điểm và vượt các ngưỡng của từng tiêu chuẩn, tiêu chuẩn chi tiết, tiêu chí theo khoản 5 Điều 49. Nhà đầu tư trúng lựa chọn phải thực hiện đúng cam kết trong hồ sơ dự thầu và hợp đồng dự án (khoản 4 Điều 6).
Các căn cứ hưởng ưu đãi tại Điều 6 không đồng nhất. Điểm a áp dụng cho giải pháp công nghệ, môi trường trong loại dự án được xác định; điểm b áp dụng cho cam kết chuyển giao hoặc hoạt động công nghệ thuộc danh mục; điểm c dựa trên tư cách pháp lý của nhà đầu tư; điểm d dành cho nhà đầu tư nước ngoài có cam kết chuyển giao. Doanh nghiệp chỉ được áp dụng căn cứ phù hợp với trường hợp của mình và có đủ tài liệu chứng minh.
Khoản 2 Điều 50 quy định hồ sơ mời thầu không đặt tiêu chuẩn đánh giá kinh nghiệm thực hiện dự án tương tự. Quy định này giảm một rào cản gia nhập đối với nhà đầu tư chưa có lịch sử triển khai dự án cùng loại, không chỉ riêng doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Năng lực nhà đầu tư vẫn được đánh giá qua vốn chủ sở hữu, khả năng huy động vốn vay, lịch sử tranh chấp, quá trình đầu tư tại địa phương và các chỉ tiêu tài chính nếu có. Việc bỏ tiêu chuẩn dự án tương tự tạo cơ hội gia nhập; năng lực tài chính và thực thi vẫn quyết định khả năng đi tiếp.
Khoản 1 Điều 50 quy định doanh nghiệp khoa học và công nghệ, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trung tâm đổi mới sáng tạo, tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo theo pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; cùng một số chủ thể công nghệ cao, công nghệ chiến lược không phải chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu.
Quy định này miễn nghĩa vụ chứng minh khả năng thu xếp, không miễn yêu cầu về vốn chủ sở hữu và nghĩa vụ góp vốn. Nhà đầu tư vẫn phải đáp ứng cơ cấu vốn của dự án, khả năng huy động vốn vay và trách nhiệm tài chính theo hồ sơ, hợp đồng.
Đối với liên danh, thành viên đứng đầu phải có tỷ lệ góp vốn chủ sở hữu tối thiểu 30%; mỗi thành viên có tỷ lệ tối thiểu 15% và đáp ứng yêu cầu tương ứng với phần vốn cam kết. Cách áp dụng ưu đãi và việc chứng minh vốn khi liên danh chỉ có một thành viên thuộc nhóm ưu tiên cần được đối chiếu mẫu hồ sơ và hồ sơ mời thầu cụ thể; Nghị định chưa quy định đủ rõ để mặc định ưu đãi áp dụng cho toàn liên danh.
Điểm b khoản 1 Điều 51 đưa tính khả thi của giải pháp ứng dụng công nghệ và yêu cầu chuyển giao công nghệ, nếu có, vào tiêu chuẩn đánh giá phương án đầu tư kinh doanh. Nhà đầu tư đề nghị hưởng ưu đãi trên căn cứ công nghệ phải nộp tài liệu chứng minh theo khoản 2 Điều 6 và thực hiện đúng cam kết nếu được lựa chọn.
Phạm vi ưu đãi được xác định theo danh mục pháp luật, gồm công nghệ cao được ưu tiên đầu tư phát triển, sản phẩm công nghệ cao được khuyến khích phát triển, công nghệ khuyến khích chuyển giao, công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược.
Cam kết chuyển giao cần xác định rõ công nghệ, chủ thể có quyền chuyển giao, bên tiếp nhận, phạm vi, tiến độ, kết quả và cơ chế kiểm chứng. Công nghệ càng giữ vai trò quan trọng trong kết quả lựa chọn, nghĩa vụ thực hiện trong hợp đồng càng phải cụ thể.
Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo trực tiếp nộp hồ sơ với tư cách nhà đầu tư và chịu trách nhiệm thực hiện dự án nếu được lựa chọn. Vị trí này phù hợp khi doanh nghiệp có nguồn lực tài chính, năng lực vận hành và khả năng chịu trách nhiệm cho toàn bộ vòng đời dự án.
Nếu được cơ quan có thẩm quyền công nhận và đáp ứng hồ sơ chứng minh, nhà đầu tư là doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo có thể được hưởng mức ưu đãi 5% theo điểm c khoản 1 Điều 6. Doanh nghiệp đồng thời được áp dụng các quy định chung của Điều 50, gồm việc hồ sơ mời thầu không đặt tiêu chuẩn kinh nghiệm dự án tương tự và không phải chứng minh khả năng thu xếp vốn chủ sở hữu đối với nhóm chủ thể được liệt kê.
Điều kiện đi kèm gồm vốn, huy động tín dụng, phương án kỹ thuật, vận hành, tiến độ, hiệu quả sử dụng đất hoặc hiệu quả phát triển ngành, cùng các yêu cầu chuyên ngành của dự án.
Nghị định không thiết lập một cơ chế liên danh riêng cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo. Theo cấu trúc chung, doanh nghiệp có thể tham gia liên danh nhà đầu tư để kết hợp công nghệ của mình với vốn và năng lực triển khai của các thành viên khác.
Khi tham gia với tư cách thành viên nhà đầu tư, doanh nghiệp phải có tỷ lệ góp vốn, phần việc, quyền, nghĩa vụ và trách nhiệm tương ứng. Việc một thành viên có tư cách doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo không đủ để mặc định toàn bộ liên danh được hưởng ưu đãi; cách áp dụng phải được đối chiếu hồ sơ mời thầu và quy định dành cho liên danh trong từng dự án.
Cấu trúc liên danh cần được chuẩn bị trước khi dự án phát hành hồ sơ mời thầu, nhất là thỏa thuận về vốn, quyền công nghệ, phạm vi công việc, trách nhiệm vận hành và xử lý vi phạm cam kết.
Doanh nghiệp có thể là chủ sở hữu công nghệ, bên chuyển giao hoặc đối tác triển khai một cấu phần công nghệ cho nhà đầu tư. Đây là quan hệ hợp tác thương mại, không phải tư cách nhà đầu tư theo Nghị định. Nếu không trực tiếp là nhà đầu tư hoặc thành viên liên danh, doanh nghiệp không mặc nhiên được hưởng mức ưu đãi tại Điều 6.
Trường hợp muốn đề xuất dự án hoặc sử dụng quyền đối với công nghệ chiến lược làm căn cứ tham gia lựa chọn nhà đầu tư, chính doanh nghiệp phải đáp ứng tư cách và điều kiện của nhà đầu tư theo quy định tương ứng.
Khoản 3 Điều 11 cho phép nhà đầu tư đề xuất dự án ngoài danh mục đã được phê duyệt, công bố, trừ trường hợp pháp luật chuyên ngành hạn chế. Hồ sơ đề xuất phải thể hiện nội dung dự án, tư cách và năng lực của nhà đầu tư. Việc đề xuất không tạo quyền độc quyền thực hiện; dự án sau khi được phê duyệt vẫn phải áp dụng hình thức lựa chọn nhà đầu tư tương ứng.
Điều 45 quy định cơ chế lựa chọn đặc biệt đối với dự án thuộc lĩnh vực chiến lược, dự án đầu tư phát triển trọng điểm, quan trọng quốc gia trong khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo có yêu cầu đặt hàng, giao nhiệm vụ; cùng một số chuỗi dự án hình thành cụm liên kết ngành, chuỗi giá trị phù hợp với quy hoạch ngành.
Điểm a khoản 1 Điều 47 cho phép chỉ định nhà đầu tư đối với dự án do nhà đầu tư đề xuất khi nhà đầu tư có quyền sở hữu hoặc quyền sử dụng công nghệ thuộc danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược. Dự án, công nghệ, quyền sử dụng và năng lực nhà đầu tư phải đáp ứng đầy đủ điều kiện của hình thức chỉ định.
Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo muốn hưởng ưu đãi phải được cơ quan có thẩm quyền công nhận theo Điều 35, Điều 39, Điều 40 và Điều 43 Nghị định 268/2025/NĐ-CP.
Các tiêu chí gồm: doanh nghiệp được thành lập theo Luật Doanh nghiệp; có dự án đã được đầu tư, cam kết đầu tư hoặc được tổ chức có chức năng hỗ trợ; có khả năng tăng trưởng doanh thu tối thiểu 20% trong hai năm liên tiếp trên cơ sở phân tích các yếu tố theo quy định. Giấy công nhận có thời hạn năm năm.
Doanh nghiệp khoa học và công nghệ phải đáp ứng Điều 47–51 Nghị định 268. Hồ sơ cần chứng minh quyền sở hữu hoặc sử dụng hợp pháp kết quả nghiên cứu, công nghệ hoặc tài sản trí tuệ; sản phẩm khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; điều kiện về chi cho nghiên cứu và phát triển, nhân lực, doanh thu hoặc thương mại hóa tương ứng với quy mô doanh nghiệp.
Doanh nghiệp công nghệ cao, doanh nghiệp công nghệ chiến lược, cơ sở ươm tạo và doanh nghiệp sản xuất sản phẩm công nghệ cao phải thực hiện thủ tục theo Luật Công nghệ cao 133/2025/QH15, Nghị định 260/2026/NĐ-CP, Thông tư 38/2026/TT-BKHCN và Thông tư 40/2026/TT-BKHCN.
Doanh nghiệp cần hoàn thiện hồ sơ về quyền sở hữu, quyền sử dụng, quyền chuyển giao, kết quả thử nghiệm, hiệu suất, khả năng tích hợp và vận hành. Công nghệ phải thuộc đúng danh mục nếu doanh nghiệp sử dụng cơ chế ưu đãi tương ứng.
Danh mục hiện hành gồm Quyết định 21/2026/QĐ-TTg về công nghệ, sản phẩm công nghệ chiến lược và Quyết định 23/2026/QĐ-TTg về công nghệ cao, sản phẩm công nghệ cao.
Hoạt động chuyển giao phải tuân thủ Luật sửa đổi Luật Chuyển giao công nghệ 115/2025/QH15 và Nghị định 101/2026/NĐ-CP, gồm quyền chuyển giao, hợp đồng, đăng ký hoặc chứng nhận trong trường hợp pháp luật yêu cầu.
Nghị định 274 điều chỉnh bước lựa chọn nhà đầu tư. Quá trình hình thành và thực hiện dự án tiếp tục chịu sự điều chỉnh của pháp luật về đầu tư, đất đai, môi trường, xây dựng và pháp luật chuyên ngành.
Với dự án sử dụng đất, nhà đầu tư phải đối chiếu Điều 126 Luật Đất đai 31/2024/QH15, điều kiện về quỹ đất và Nghị định 102/2024/NĐ-CP. Thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư, điều kiện tiếp cận thị trường và thực hiện dự án áp dụng theo Luật Đầu tư 143/2025/QH15.
Ưu đãi đối với giải pháp công nghệ môi trường chỉ áp dụng cho dự án thuộc nhóm có nguy cơ tác động xấu đến môi trường mức độ cao và đáp ứng pháp luật bảo vệ môi trường. Khung liên quan gồm Nghị định 08/2022/NĐ-CP, được sửa đổi bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP và Nghị định 48/2026/NĐ-CP.
Dự án điện lực, hàng không, cấp nước, nhà ở, chợ, chất thải, y tế, giáo dục và các lĩnh vực khác phải đáp ứng điều kiện đầu tư, kỹ thuật và vận hành theo pháp luật chuyên ngành.
Điều 73 yêu cầu nhà đầu tư đăng ký trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia trước khi kết quả lựa chọn được phê duyệt, đăng tải; cập nhật và chịu trách nhiệm về thông tin pháp lý, tài chính.
Từ ngày 01/01/2027, hồ sơ đề xuất dự án đối với dự án không thuộc diện chấp thuận chủ trương đầu tư và thủ tục mời quan tâm được thực hiện qua mạng. Từ ngày 01/04/2027, lựa chọn nhà đầu tư qua mạng được áp dụng theo lộ trình tại Điều 70.
Cơ sở dữ liệu còn ghi nhận lịch sử ngừng hoặc chấm dứt hoạt động đầu tư, vi phạm pháp luật về đấu thầu và kết quả thực hiện hợp đồng. Chất lượng dữ liệu pháp lý và lịch sử thực thi trở thành một phần của năng lực cạnh tranh.
Đối với founder muốn tham gia với tư cách nhà đầu tư hoặc thành viên liên danh, công việc chuẩn bị phải bao gồm tư cách pháp lý, quyền công nghệ, cấu trúc liên danh, phương án vốn và năng lực thực hiện hợp đồng.
Đối với doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, cơ hội trực tiếp chỉ phát sinh khi doanh nghiệp tham gia với tư cách nhà đầu tư hoặc thành viên liên danh và đáp ứng điều kiện tương ứng. Việc chuyển giao hoặc cung cấp công nghệ là cơ hội kinh doanh gián tiếp, không tự làm phát sinh ưu đãi cho doanh nghiệp.
Đối với quỹ và nhà đầu tư, quyền công nghệ, khả năng chuyển giao, mức độ trưởng thành của công nghệ và khả năng tích hợp vào dự án đầu tư kinh doanh có thể trở thành tiêu chí thẩm định bổ sung bên cạnh thị trường, doanh thu và định giá.
Đối với tập đoàn, doanh nghiệp có hồ sơ công nghệ và tư cách rõ ràng có thể bổ sung năng lực cho phương án đầu tư, chuyển giao công nghệ và phát triển chuỗi giá trị.
Đối với địa phương, Nghị định tạo cơ sở thiết kế dự án có tiêu chí về công nghệ, môi trường, xã hội và hiệu quả phát triển ngành. Hiệu quả phụ thuộc vào chất lượng danh mục dự án, dữ liệu doanh nghiệp, tiêu chí hồ sơ và khả năng kết nối đúng đối tác.
Đối với viện, trường, kết quả nghiên cứu cần được xác lập quyền sở hữu, đánh giá khả năng chuyển giao, định giá và gắn với trách nhiệm khi đưa vào vận hành.
Đối với tổ chức hỗ trợ khởi nghiệp, trọng tâm hỗ trợ cần chuyển sang năng lực tham gia dự án: công nhận tư cách, sở hữu trí tuệ, hồ sơ công nghệ, liên danh, tài chính dự án và quản trị cam kết.
Mô hình hợp tác giữa doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, nhà đầu tư, viện, trường và doanh nghiệp công nghệ có thể hình thành khi từng bên có vai trò, quyền, vốn, công nghệ và trách nhiệm được xác định rõ. Đây là cấu trúc hợp tác do các bên thiết kế, không phải một ưu đãi hoặc mô hình liên danh riêng do Nghị định 274 thiết lập.
Xác định vị trí tham gia: nhà đầu tư độc lập, thành viên liên danh hay đối tác cung cấp công nghệ; chỉ hai vị trí đầu trực tiếp thuộc quá trình lựa chọn nhà đầu tư.
Rà soát tư cách pháp lý: hoàn thiện giấy công nhận hoặc giấy chứng nhận phù hợp trước khi dự án phát hành hồ sơ.
Chuẩn hóa công nghệ: xác lập quyền sở hữu, quyền sử dụng, kết quả thử nghiệm, hiệu quả và khả năng chuyển giao.
Lập bản đồ dự án: chọn dự án thuộc phạm vi Nghị định 274 và đối chiếu pháp luật chuyên ngành.
Thiết kế cấu trúc hợp tác: xác định thành viên đứng đầu, tỷ lệ góp vốn, phần việc, quyền công nghệ và trách nhiệm thực hiện.
Chuẩn bị năng lực tài chính: vốn chủ sở hữu, vốn vay, bảo lãnh, dòng tiền và chi phí thực hiện cam kết.
Chuẩn hóa dữ liệu đấu thầu: đăng ký, cập nhật thông tin và theo dõi cơ hội trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia.
Nghị định 274 đưa một số tư cách pháp lý, giải pháp công nghệ và cam kết chuyển giao công nghệ vào cơ chế ưu đãi, đánh giá giữa các nhà đầu tư. Doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo chỉ được hưởng ưu đãi theo điểm c khoản 1 Điều 6 khi đã được cơ quan có thẩm quyền công nhận, tham dự với tư cách nhà đầu tư và nộp đủ tài liệu theo yêu cầu.
Doanh nghiệp chưa đủ điều kiện đứng độc lập có thể xem xét tham gia liên danh nếu đáp ứng trách nhiệm của thành viên nhà đầu tư. Doanh nghiệp chỉ chuyển giao hoặc cung cấp công nghệ vẫn có thể khai thác cơ hội thị trường từ các dự án, nhưng không được coi là đối tượng hưởng ưu đãi nếu không đồng thời có tư cách nhà đầu tư phù hợp.
Lưu ý pháp lý: Bài viết phục vụ mục đích thông tin và phân tích chính sách, không thay thế ý kiến tư vấn pháp lý cho một dự án hoặc hồ sơ lựa chọn nhà đầu tư cụ thể. Khi áp dụng cần đối chiếu văn bản chính thức, hồ sơ mời thầu, pháp luật chuyên ngành và hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền tại thời điểm thực hiện.
Tác giả: Mary Bùi, Vietnam Startup Exchange
Ý kiến bạn đọc
Những tin cũ hơn
